Zalo
Tất cả bài viết
Bác Sĩ Công Nợ
Kế toán đối chiếu hoá đơn công nợ tại văn phòng
Ảnh: cornerstone accounting, Unsplash

Bao thanh toán có truy đòi là gì?

Bao thanh toán có truy đòi là hình thức bên bao thanh toán (thường là ngân hàng hoặc công ty tài chính) mua lại khoản phải thu của doanh nghiệp bán hàng và ứng trước phần lớn giá trị hoá đơn, nhưng vẫn giữ quyền đòi doanh nghiệp bán hoàn lại số tiền đó nếu khách mua hàng không trả được nợ khi đến hạn. Nói cách khác, tiền về nhanh, nhưng rủi ro khách hàng không trả nợ vẫn nằm ở bên bán, không chuyển hẳn sang bên bao thanh toán.

Bao thanh toán có truy đòi hoạt động thế nào

Quy trình khá đơn giản. Doanh nghiệp bán hàng trả chậm cho khách, sau đó bán lại khoản phải thu đó (thường dưới dạng hoá đơn hoặc hợp đồng mua bán) cho một tổ chức bao thanh toán. Tổ chức này ứng trước phần lớn giá trị khoản phải thu, phổ biến trong khoảng 70 đến 85% (Nguồn: vi.wikipedia.org). Phần còn lại được thanh toán nốt sau khi khách mua hàng trả đủ, trừ đi lãi và phí dịch vụ.

Điểm mấu chốt nằm ở chữ "truy đòi". Nếu đến hạn mà khách mua hàng không thanh toán, bên bao thanh toán có quyền yêu cầu chính doanh nghiệp bán hàng hoàn trả lại khoản đã ứng, cộng thêm lãi và phí đã tính (Nguồn: khoahoc.vietjack.com). Rủi ro tín dụng của người mua, vì vậy, chưa bao giờ rời khỏi bảng cân đối kế toán của bên bán.

Trong ngành ngân hàng Việt Nam, cách hiểu này bắt nguồn từ chính định nghĩa pháp lý: bao thanh toán là một hình thức cấp tín dụng thông qua việc mua lại có bảo lưu quyền truy đòi các khoản phải thu hoặc khoản phải trả phát sinh từ việc mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ (Nguồn: vietnambiz.vn, trích Luật Các tổ chức tín dụng). Luật Các tổ chức tín dụng 2024 (Luật số 32/2024/QH15) tiếp tục xếp bao thanh toán vào nhóm nghiệp vụ cấp tín dụng, cùng nhóm với cho vay, chiết khấu và bảo lãnh ngân hàng.

Khác gì với bao thanh toán miễn truy đòi

Ở chiều ngược lại, bao thanh toán miễn truy đòi chuyển hẳn rủi ro khách hàng không trả nợ sang bên bao thanh toán. Tổ chức bao thanh toán không được đòi lại tiền đã ứng từ doanh nghiệp bán hàng, dù khách mua hàng mất khả năng thanh toán hay phá sản (Nguồn: khoahoc.vietjack.com). Đổi lại, phí và lãi suất của loại miễn truy đòi thường cao hơn, vì bên bao thanh toán phải định giá thêm rủi ro tín dụng của người mua vào chi phí dịch vụ.

Chính khoảng chênh chi phí này khiến trong thực tế, nhiều doanh nghiệp Việt Nam ưu tiên chọn bao thanh toán có truy đòi để giảm chi phí tài chính (Nguồn: khoahoc.vietjack.com). Bù lại, doanh nghiệp phải tự chấp nhận rằng nếu khách hàng lớn nhất của mình vỡ nợ đúng lúc dòng tiền đang căng, khoản tiền tưởng đã "thu về" vẫn có thể bị đòi lại.

Quy định hiện hành tại Việt Nam

Từ ngày 1/7/2024, hoạt động bao thanh toán của tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam áp dụng theo Thông tư 20/2024/TT-NHNN, ban hành ngày 28/6/2024, thay thế Thông tư 02/2017/TT-NHNN trước đó (Nguồn: baochinhphu.vn). Thông tư này quy định ba phương thức chính: bao thanh toán từng lần cho mỗi giao dịch riêng lẻ, bao thanh toán theo hạn mức với mức dư nợ tối đa được rà soát lại ít nhất một lần mỗi năm, và bao thanh toán hợp vốn khi hai đơn vị bao thanh toán trở lên cùng tham gia một thoả thuận.

Doanh nghiệp cần lưu ý là lãi suất và phí bao thanh toán do bên bao thanh toán và bên bán (hoặc bên mua) tự thoả thuận, phù hợp với quy định pháp luật hiện hành, không có một mức trần chung áp dụng cho mọi hợp đồng.

Ký kết hợp đồng tài chính giữa doanh nghiệp và ngân hàng Ảnh: Carrie Allen www.carrieallen.com, Unsplash

Khi nào nên chọn bao thanh toán có truy đòi

Bao thanh toán có truy đòi phù hợp khi doanh nghiệp cần tiền mặt ngay để xoay vòng vốn lưu động, và tin tưởng vào khả năng trả nợ của phần lớn khách hàng trong danh mục của mình, chỉ muốn giải quyết bài toán thanh khoản ngắn hạn chứ không phải bài toán rủi ro tín dụng dài hạn. Atradius, một trong những nhà bảo hiểm tín dụng thương mại lớn trên thế giới, mô tả đúng bản chất này: bao thanh toán ứng tiền mặt ngay khi khoản phải thu phát sinh, còn việc ai gánh rủi ro khách hàng không trả được nợ lại là chuyện khác (Nguồn: group.atradius.com).

Ngược lại, doanh nghiệp có danh mục khách hàng lớn, trải rộng nhiều ngành hoặc nhiều thị trường xuất khẩu, và muốn tự quản lý quan hệ thu nợ thay vì để bên thứ ba can thiệp, thường cân nhắc thêm công cụ khác đi cùng bao thanh toán thay vì chỉ dùng một mình nó.

Bao thanh toán khác bảo hiểm khoản phải thu ở đâu

Đây là chỗ hai công cụ hay bị nhầm lẫn với nhau nhất, vì cả hai đều xoay quanh khoản phải thu chưa được khách hàng trả tiền. Khác biệt nằm ở việc tiền về lúc nào và ai gánh rủi ro mất tiền.

Bao thanh toán ứng tiền mặt trước, ngay khi khoản phải thu phát sinh, đổi lấy một khoản chiết khấu hoặc phí. Bảo hiểm khoản phải thu (còn gọi là bảo hiểm tín dụng thương mại) không ứng tiền ngay, mà cam kết bồi thường nếu đến một thời điểm đã thoả thuận, khách mua hàng vẫn không trả được nợ vì mất khả năng thanh toán, phá sản, hoặc gặp rủi ro chính trị với hàng xuất khẩu. Theo Coface, nhà bảo hiểm tín dụng thương mại tại Anh, bảo hiểm tín dụng còn có lợi thế bảo vệ trên cả danh mục khách hàng thay vì từng hoá đơn lẻ, và giữ được quan hệ trực tiếp với khách hàng vì không có bên thứ ba can thiệp vào việc thu nợ như trong bao thanh toán (Nguồn: coface.uk). Atradius cũng ghi nhận nhiều doanh nghiệp dùng kết hợp cả hai công cụ: bao thanh toán để giải phóng dòng tiền, bảo hiểm tín dụng để một khách hàng lớn vỡ nợ không làm chao đảo cả hoạt động (Nguồn: group.atradius.com).

Nói ngắn gọn, bao thanh toán trả lời câu hỏi "làm sao có tiền ngay", còn bảo hiểm khoản phải thu trả lời câu hỏi "nếu khách không trả thì ai chịu". Doanh nghiệp bán hàng trả chậm cho nhiều khách, ở nhiều thị trường, thường cần cả hai chứ không phải chọn một trong hai.

Biểu đồ dòng tiền và rủi ro công nợ doanh nghiệp Ảnh: Cht Gsml, Unsplash

Đây cũng chính là mảng Bác Sĩ Công Nợ tập trung: giúp doanh nghiệp nhìn rõ hợp đồng bảo hiểm khoản phải thu đang bảo vệ điều gì, thay vì chỉ nói chung chung là "có bảo hiểm rồi". Đơn vị vận hành kênh này là PinaX, nền tảng insurtech minh bạch bồi thường tại Việt Nam: AI đọc hợp đồng bảo hiểm và nói rõ được bảo vệ điều gì, điều khoản nào cần lưu ý, rồi đồng hành ba chặng trước khi ký, trong thời hạn hợp đồng và khi cần bồi thường, để giảm thiểu tối đa việc bị từ chối bồi thường. Với riêng bảo hiểm tín dụng thương mại, danh sách đầy đủ những nhà bảo hiểm đang bán sản phẩm này tại Việt Nam có thể là điểm bắt đầu để doanh nghiệp so sánh trước khi quyết định.

FAQ

Bao thanh toán có truy đòi khác bao thanh toán miễn truy đòi ở điểm nào? Ở quyền đòi lại tiền. Với loại có truy đòi, nếu khách mua hàng không trả được nợ, bên bao thanh toán được đòi doanh nghiệp bán hàng hoàn lại số tiền đã ứng. Với loại miễn truy đòi, bên bao thanh toán tự gánh khoản lỗ đó, không được đòi ai cả.

Vì sao bao thanh toán có truy đòi thường rẻ hơn miễn truy đòi? Vì rủi ro khách hàng không trả nợ vẫn nằm ở bên bán, bên bao thanh toán chịu ít rủi ro hơn nên tính phí và lãi suất thấp hơn. Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp Việt Nam chọn loại có truy đòi để tiết kiệm chi phí tài chính.

Bao thanh toán có truy đòi tại Việt Nam theo quy định nào? Theo Thông tư 20/2024/TT-NHNN, có hiệu lực từ 1/7/2024, áp dụng cho tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện bao thanh toán, cùng khung Luật Các tổ chức tín dụng hiện hành xếp bao thanh toán vào nhóm nghiệp vụ cấp tín dụng.

Bao thanh toán có truy đòi có phải là một loại bảo hiểm không? Không. Đây là một nghiệp vụ cấp tín dụng của ngân hàng hoặc công ty tài chính, không phải sản phẩm bảo hiểm. Công cụ gần với bảo hiểm hơn, chuyên bồi thường khi khách hàng không trả được nợ, là bảo hiểm khoản phải thu (bảo hiểm tín dụng thương mại).

Doanh nghiệp nên dùng bao thanh toán hay bảo hiểm khoản phải thu? Tuỳ mục tiêu. Cần tiền mặt ngay để xoay vòng vốn thì bao thanh toán giải quyết trực tiếp. Cần một khách hàng lớn vỡ nợ không kéo sập cả hoạt động thì bảo hiểm khoản phải thu là công cụ đúng việc hơn. Nhiều doanh nghiệp dùng song song cả hai.

Nguồn

Khám công nợ Zalo Email