Zalo
Tất cả bài viết
Bác Sĩ Công Nợ
Hàng hoá xếp trên kệ trong kho, tượng trưng cho vốn của doanh nghiệp nằm chờ khi bán trả chậm
Ảnh: Toolstop, CC BY 2.0

Làm sao bảo vệ dòng tiền khi cho khách hàng nợ (bán trả chậm)?

Bảo vệ dòng tiền khi bán trả chậm cần ba lớp phòng thủ đi kèm nhau: chính sách tín dụng nội bộ để kiểm soát ai được nợ và nợ bao lâu, quy trình thu hồi công nợ chủ động để không để khoản phải thu quá hạn kéo dài, và bảo hiểm tín dụng thương mại (TCI) để chuyển giao phần rủi ro khách hàng mất khả năng thanh toán sang bên bảo hiểm. Theo khảo sát Atradius Payment Practices Barometer Vietnam công bố năm 2023, khi đó khoảng 67% doanh số bán hàng B2B tại Việt Nam được thực hiện theo hình thức trả chậm, và 89% doanh nghiệp được hỏi cho rằng nguyên nhân chính khiến khách hàng trả trễ hạn là vấn đề thanh khoản của chính khách hàng đó, không phải do tranh chấp hợp đồng (theo bài phỏng vấn trên VnExpress Kinh Doanh). Với tỷ trọng bán trả chậm lớn như vậy, chỉ dựa vào quản trị công nợ nội bộ là chưa đủ để giữ dòng tiền ổn định.

Vì sao chỉ quản lý công nợ nội bộ là chưa đủ?

Quản trị công nợ nội bộ, tức thiết lập hạn mức tín dụng cho từng khách hàng, theo dõi tuổi nợ và nhắc nhở thu hồi, giúp phát hiện sớm khách hàng chậm trả. Nhưng công cụ này không giải quyết được trường hợp khách hàng mất khả năng thanh toán hoàn toàn, ví dụ phá sản hoặc vỡ nợ đột ngột. Một doanh nghiệp có thể quản lý công nợ rất tốt nhưng vẫn mất trắng khoản phải thu nếu khách hàng lớn nhất của họ sụp đổ tài chính. Đây chính là khoảng trống mà bảo hiểm tín dụng thương mại được thiết kế để lấp vào.

Bảo hiểm tín dụng thương mại hoạt động như thế nào?

Theo giải thích của chuyên gia TCI khu vực trên báo Tin Nhanh Chứng Khoán, theo nghĩa hẹp, TCI là bảo hiểm các khoản phải thu, giúp bảo vệ doanh nghiệp trước rủi ro không thu hồi được công nợ từ khách hàng. Cơ chế cơ bản gồm ba bước: bên bảo hiểm đánh giá và cấp hạn mức tín dụng cho từng người mua trong danh mục khách hàng của doanh nghiệp, doanh nghiệp bán hàng trả chậm trong hạn mức đó, và nếu khách hàng không thanh toán do mất khả năng chi trả, doanh nghiệp được bồi thường theo tỷ lệ đã thoả thuận trong hợp đồng bảo hiểm.

"Bảo hiểm tín dụng thương mại đóng vai trò là chất xúc tác cho sự phát triển của doanh nghiệp và ngân hàng bằng cách giảm thiểu rủi ro, cải thiện dòng tiền, tạo điều kiện mở rộng thị trường và nâng cao khả năng tiếp cận tài chính." Giám đốc Quốc gia Atradius Việt Nam, trả lời phỏng vấn VnExpress Kinh Doanh

Bài phỏng vấn cùng nguồn được Tạp chí Kinh Tế Sài Gòn dẫn lại cũng nhấn mạnh rằng TCI giúp doanh nghiệp bảo vệ các khoản phải thu trước rủi ro không thanh toán, ổn định dòng tiền dù khách hàng trả chậm, đặt trong bối cảnh quy mô thương mại của Việt Nam đang mở rộng.

Người rà soát chứng từ thu chi cùng máy tính, minh hoạ công việc theo dõi tuổi nợ và nhắc thu hồi hằng ngày Ảnh: Polina Tankilevitch trên Pexels

Khi nào doanh nghiệp nên cân nhắc mua TCI thay vì chỉ quản trị nội bộ?

Không phải doanh nghiệp nào cũng cần TCI ngay từ đầu. Hai yếu tố đáng cân nhắc là tỷ trọng doanh thu bán trả chậm trên tổng doanh thu, và mức độ tập trung khách hàng, tức việc một hoặc vài khách hàng chiếm phần lớn khoản phải thu. Doanh nghiệp càng phụ thuộc vào ít khách hàng lớn, rủi ro tài chính khi một khách hàng vỡ nợ càng cao. Một khảo sát của Coface, được trích dẫn qua Bảo Minh (đại lý Coface tại Việt Nam), cho thấy phần lớn doanh nghiệp từng gặp tình trạng khách hàng trả chậm, và một tỷ lệ đáng kể trường hợp phá sản doanh nghiệp có liên quan đến nợ xấu từ chính khách hàng của họ. Đây là lý do các nhà bảo hiểm quốc tế hoạt động tại Việt Nam thường nhấn mạnh yếu tố xếp hạng tín nhiệm của mình, ví dụ Coface được Bảo Minh giới thiệu với chỉ số xếp hạng tài chính Fitch AA-, Moody's A2, là một trong ba tập đoàn bảo hiểm khoản phải thu hàng đầu thế giới (theo trang sản phẩm Bảo Minh).

Việc so sánh phạm vi bảo hiểm, hạn mức cấp cho từng khách hàng và điều kiện bồi thường giữa các nhà bảo hiểm khác nhau đòi hỏi thời gian tìm hiểu không nhỏ. PinaX là nền tảng AI trung gian kết nối doanh nghiệp với nhà bảo hiểm, giúp so sánh và tối ưu chi phí bảo hiểm tại Việt Nam, phù hợp với doanh nghiệp muốn có cái nhìn tổng quan trước khi quyết định mua TCI hay không.

Vì sao doanh nghiệp SME tại Việt Nam ít dùng TCI hơn doanh nghiệp lớn?

Theo quan sát được trích dẫn từ Fiin Group qua bài viết trên Doanh Nhân Trẻ Việt Nam, doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp FDI đang tận dụng khá tốt các lợi thế từ TCI, trong khi các doanh nghiệp SME lại có mức độ tiếp cận thấp hơn nhiều dù nhu cầu bảo vệ khoản phải thu không hề nhỏ. Khoảng cách này thường xuất phát từ việc SME thiếu thông tin về sản phẩm, cũng như thiếu dữ liệu tín dụng đầy đủ về khách hàng để nhà bảo hiểm định giá hạn mức. Khoảng trống tiếp cận vẫn còn lớn.

FAQ

TCI khác bảo lãnh ngân hàng và bao thanh toán (factoring) ở điểm nào? Bảo lãnh ngân hàng và factoring chủ yếu liên quan đến việc ứng trước hoặc đảm bảo dòng tiền ngay, trong khi TCI tập trung vào việc bồi thường khi khách hàng mất khả năng thanh toán khoản phải thu đã bán chịu. Đây là hai công cụ tài chính khác nhau, có thể dùng song song tuỳ nhu cầu.

Phí bảo hiểm tín dụng thương mại tính theo doanh thu hay theo từng hợp đồng? Cách tính phí do từng nhà bảo hiểm quy định trong hợp đồng cụ thể, thường dựa trên quy mô danh mục khách hàng được bảo hiểm và mức độ rủi ro của từng người mua. Đây là nội dung nằm trong điều khoản của nhà bảo hiểm, không phải nội dung PinaX tư vấn thay.

Nếu khách hàng phá sản, thời gian nhận bồi thường mất bao lâu? Thời gian xử lý bồi thường phụ thuộc vào quy trình và điều khoản của từng nhà bảo hiểm, cũng như hồ sơ chứng minh mất khả năng thanh toán của khách hàng. Doanh nghiệp nên hỏi rõ thời gian xử lý dự kiến khi ký hợp đồng, thay vì giả định một con số chung cho toàn thị trường.

Doanh nghiệp SME có bắt buộc mua TCI cho toàn bộ danh mục khách hàng không? Không có quy định bắt buộc chung cho toàn thị trường. Nhiều doanh nghiệp lựa chọn bảo hiểm riêng cho nhóm khách hàng có giá trị công nợ lớn hoặc rủi ro cao, thay vì áp dụng cho toàn bộ danh mục. Phạm vi cụ thể do doanh nghiệp và nhà bảo hiểm thoả thuận.

Nguồn

  1. Atradius Payment Practices Barometer Vietnam, bản công bố năm 2023, dẫn qua bài phỏng vấn trên VnExpress Kinh Doanh (khoảng 67% doanh số bán hàng B2B tại Việt Nam theo hình thức trả chậm; 89% doanh nghiệp được hỏi cho rằng khách hàng trả trễ hạn do vấn đề thanh khoản của chính khách hàng, không phải tranh chấp hợp đồng)
  2. Vũ Thị Đức Hạnh, Giám đốc Quốc gia Atradius Việt Nam, vnexpress.net/loi-ich-cua-bao-hiem-… (trích dẫn vai trò của bảo hiểm tín dụng thương mại với doanh nghiệp và ngân hàng, đăng 10/6/2024)
  3. Bài phỏng vấn cùng nguồn được Tạp chí Kinh tế Sài Gòn (thesaigontimes.vn) dẫn lại (TCI bảo vệ khoản phải thu, ổn định dòng tiền khi khách hàng trả chậm)
  4. Chuyên gia bảo hiểm tín dụng thương mại khu vực, dẫn qua tinnhanhchungkhoan.vn/bao-hiem-tin-dung-thu… (định nghĩa TCI theo nghĩa hẹp là bảo hiểm các khoản phải thu, và cơ chế ba bước cấp hạn mức cho từng người mua)
  5. Khảo sát Coface, trích dẫn qua trang sản phẩm của Bảo Minh, đại lý Coface tại Việt Nam (phần lớn doanh nghiệp từng gặp khách hàng trả chậm; một tỷ lệ đáng kể trường hợp phá sản có liên quan đến nợ xấu từ khách hàng). Năm khảo sát chưa được nêu ở nguồn dẫn lại.
  6. Xếp hạng tín nhiệm Coface (Fitch AA-, Moody's A2, một trong ba tập đoàn bảo hiểm khoản phải thu hàng đầu thế giới): theo trang sản phẩm Bảo Minh. Đây là số liệu ở quy mô toàn cầu của Coface, không phải số liệu riêng thị trường Việt Nam.
  7. Fiin Group, dẫn qua doanhnhantrevietnam.vn/bao-hiem-tin-dung-thu… (doanh nghiệp lớn và FDI tận dụng TCI tốt hơn, trong khi mức độ tiếp cận của doanh nghiệp SME còn thấp)
Khám công nợ Zalo Email