Zalo
Tất cả bài viết
Bác Sĩ Công Nợ
Container hàng hoá tại cảng biển Việt Nam
Ảnh: Niklas9416, Pixabay

So sánh bảo hiểm tín dụng thương mại và thư tín dụng L/C

Bảo hiểm tín dụng thương mại và thư tín dụng (L/C) cùng nhắm tới một nỗi lo, khách mua hàng trả chậm rồi không trả. Nhưng hai công cụ này chuyển rủi ro theo hai cách khác hẳn nhau. L/C là công cụ thanh toán: ngân hàng phát hành cam kết trả tiền thay người mua, người bán chỉ cần xuất trình đúng bộ chứng từ theo yêu cầu (Nguồn: Allianz Trade, "Advantages and disadvantages of letter of credit", 2024). Bảo hiểm tín dụng thương mại là công cụ bảo hiểm: doanh nghiệp vẫn bán trả chậm bình thường, chỉ khi người mua thật sự mất khả năng thanh toán hoặc phá sản thì công ty bảo hiểm mới bồi thường một phần khoản phải thu, và một hợp đồng có thể phủ nhiều khách hàng, nhiều giao dịch trong cả năm thay vì một chuyến hàng đơn lẻ.

Phạm vi bảo vệ khác nhau thế nào

L/C chỉ bảo vệ một giao dịch, tại một thời điểm, với một khách hàng cụ thể đã ghi tên trong thư tín dụng. Muốn bán cho khách khác, doanh nghiệp phải xin mở một L/C khác từ đầu. Bảo hiểm tín dụng thương mại làm việc khác, một hợp đồng ký một lần có thể bao trùm toàn bộ danh mục khách hàng trả chậm trong suốt thời hạn bảo hiểm (Nguồn: Allianz Trade, 2024).

Ở Việt Nam, một sản phẩm bảo hiểm các khoản phải thu điển hình chi trả khoảng 90% giá trị hoá đơn chưa gồm VAT khi khách mua mất khả năng thanh toán, mức trách nhiệm bồi thường tối đa thường tính bằng khoảng 40 lần phí bảo hiểm đã đóng, và thời hạn công nợ được bảo vệ theo thoả thuận trong hợp đồng, ví dụ 60 ngày kể từ ngày xuất hoá đơn (Nguồn: Bảo Minh, trang sản phẩm Bảo hiểm tín dụng thương mại). Tài liệu sản phẩm này không nhắc tới L/C, vì đây là cơ chế cho bán hàng trả chậm, tách biệt hoàn toàn với công cụ thanh toán quốc tế.

Chi phí và ký quỹ, cái nào tốn kém hơn

L/C thường đi kèm yêu cầu ký quỹ tại ngân hàng phát hành, doanh nghiệp mới hoặc chưa có lịch sử tín dụng có thể phải ký quỹ gần như toàn bộ giá trị lô hàng, còn doanh nghiệp uy tín lâu năm có thể được miễn hoặc giảm đáng kể tỷ lệ này. Cộng thêm phí mở, phí xử lý chứng từ và đôi khi cả phí xác nhận, tổng chi phí L/C không nhỏ so với giá trị hợp đồng (Nguồn: tổng hợp kiến thức ngân hàng, cần MAI đối chiếu lại biểu phí một ngân hàng cụ thể trước khi đăng).

Bảo hiểm tín dụng thương mại đi theo hướng ngược lại. Theo Allianz Trade, phí bảo hiểm thường chỉ làm tăng thêm khoảng 0,1% giá thành sản phẩm bán ra, thấp hơn đáng kể so với chi phí ký quỹ và phí ngân hàng của một bộ L/C (Nguồn: Allianz Trade, 2024). Atradius mô tả bảo hiểm tín dụng thương mại là "giải pháp thực tế hơn, tiết kiệm thời gian hơn" so với L/C, vốn từng là công cụ quản trị rủi ro được ưa chuộng nhất trong xuất khẩu (Nguồn: Atradius Blog, "Letters of Credit vs Trade Credit Insurance", 2023).

Rẻ hơn không có nghĩa là thay thế được trong mọi trường hợp, L/C vẫn có chỗ đứng riêng.

Hồ sơ chứng từ xuất nhập khẩu trên bàn làm việc Ảnh: Kampus Production, Pexels

Vì sao nhiều doanh nghiệp Việt vẫn chọn L/C dù tốn kém

Theo bà Vũ Thị Đức Hạnh, Giám đốc Quốc gia Atradius Việt Nam, khoảng 70% doanh nghiệp Việt Nam vẫn dùng L/C khi xuất khẩu, nhưng công cụ này bị đánh giá là gây khó khăn cho phía người mua và làm giảm tính cạnh tranh của hàng Việt so với đối thủ chấp nhận điều khoản trả chậm linh hoạt hơn (Nguồn: cafebiz.vn, 21/11/2023, trích Atradius Việt Nam). Ngược lại, chỉ khoảng 1% doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam đang dùng bảo hiểm tín dụng thương mại, cùng nguồn trên.

Chưa đến 2% giao dịch thương mại của Việt Nam được mua bảo hiểm tín dụng thương mại, cho thấy dư địa thị trường còn rất lớn. Bà Võ Thị Phương Anh, Tổng giám đốc Coface Việt Nam

Bà Phương Anh cũng cho biết doanh nghiệp FDI chiếm khoảng 65 đến 70% khách hàng dùng bảo hiểm tín dụng thương mại tại Việt Nam hiện nay, nhờ tư duy quản trị rủi ro bài bản hơn, trong khi doanh nghiệp nội địa tiếp cận chậm hơn, một phần vì thiếu báo cáo tài chính được kiểm toán và dữ liệu công nợ chưa đủ minh bạch để nhà bảo hiểm định phí (Nguồn: Tin nhanh Chứng khoán, 05/03/2026, trích Coface Việt Nam). Thói quen dùng L/C vì thế không hẳn là lựa chọn tối ưu về chi phí, mà nhiều khi là quán tính của một thị trường quen với công cụ cũ.

Khi nào nên dùng L/C, khi nào nên dùng bảo hiểm tín dụng thương mại

L/C phù hợp khi doanh nghiệp giao dịch với một khách hàng mới, chưa có lịch sử thanh toán, hoặc ở thị trường rủi ro cao nơi cần một cam kết trả tiền chắc chắn từ ngân hàng ngay từ đầu. Bảo hiểm tín dụng thương mại phù hợp hơn khi doanh nghiệp đã có một danh mục khách hàng trả chậm ổn định, muốn bán linh hoạt hơn bằng điều khoản mở tài khoản, và cần một lớp bảo vệ chạy song song cho toàn bộ danh mục đó thay vì xin cấp một L/C cho từng đơn hàng.

Muốn biết thị trường Việt Nam hiện có những nhà bảo hiểm nào bán bảo hiểm tín dụng thương mại, doanh nghiệp có thể đối chiếu trước khi quyết định chuyển một phần danh mục khách hàng từ L/C sang bảo hiểm. Vì hợp đồng bảo hiểm tín dụng thương mại thường có nhiều điều khoản loại trừ và mức miễn thường riêng theo từng nhà bảo hiểm, đọc kỹ trước khi ký quan trọng không kém việc chọn đúng công cụ. PinaX đọc hợp đồng bảo hiểm bằng AI và nói rõ được bảo vệ điều gì, điều khoản nào cần lưu ý, rồi đồng hành ba chặng trước khi ký, trong thời hạn hợp đồng và khi cần bồi thường, để giảm thiểu tối đa việc bị từ chối bồi thường. Doanh nghiệp muốn dùng AI để so khớp và tư vấn gói phù hợp giữa nhiều nhà bảo hiểm cũng có thể tham khảo thêm.

Hai bên doanh nghiệp ký kết hợp đồng thương mại Ảnh: Annika Wischnewsky, Unsplash

Hai công cụ có dùng chung được không

Có. L/C và bảo hiểm tín dụng thương mại không loại trừ nhau. Một doanh nghiệp xuất khẩu có thể yêu cầu L/C cho khách hàng mới, rủi ro cao, đồng thời mua bảo hiểm tín dụng thương mại cho phần còn lại của danh mục khách hàng quen, trả chậm theo điều khoản mở tài khoản. Cách phân bổ này giúp doanh nghiệp vừa giữ được sự chắc chắn của L/C ở nơi cần nhất, vừa tiết kiệm chi phí ký quỹ cho phần danh mục ít rủi ro hơn.

FAQ

Bảo hiểm tín dụng thương mại có thay thế được L/C không? Không hoàn toàn. Hai công cụ giải quyết hai vấn đề khác nhau, L/C là phương thức thanh toán cho một giao dịch cụ thể, bảo hiểm tín dụng thương mại là lớp bảo vệ cho nhiều khoản phải thu cùng lúc. Nhiều doanh nghiệp dùng song song, tuỳ mức rủi ro của từng khách hàng.

Vì sao bảo hiểm tín dụng thương mại thường rẻ hơn L/C? Vì bảo hiểm tín dụng thương mại không yêu cầu ký quỹ tại ngân hàng. Theo Allianz Trade, phí bảo hiểm thường chỉ làm tăng thêm khoảng 0,1% giá thành sản phẩm, trong khi L/C có thể yêu cầu ký quỹ tới gần hết giá trị lô hàng tuỳ mức tín nhiệm của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp nhỏ có nên mua bảo hiểm tín dụng thương mại thay vì dùng L/C không? Còn tuỳ danh mục khách hàng. Nếu phần lớn khách hàng đã có lịch sử thanh toán ổn định, chuyển sang bảo hiểm tín dụng thương mại giúp giảm chi phí ký quỹ và bán hàng linh hoạt hơn. Với khách hàng mới, chưa rõ khả năng thanh toán, L/C vẫn là lựa chọn an toàn hơn.

Bảo hiểm tín dụng thương mại có áp dụng cho giao dịch trong nước không? Có. Khác với L/C vốn chủ yếu dùng cho giao dịch xuất nhập khẩu, bảo hiểm tín dụng thương mại có thể áp dụng cho cả khoản phải thu từ khách hàng trong nước, miễn là bán hàng theo hình thức trả chậm.

PinaX có bán bảo hiểm tín dụng thương mại không? PinaX không tự bán bảo hiểm. Nền tảng giúp doanh nghiệp đọc hợp đồng, so sánh điều khoản của nhiều nhà bảo hiểm tín dụng thương mại trước khi quyết định ký với ai.

Nguồn

Khám công nợ Zalo Email